Yangiliklar va voqealar

O‘zbekistonda va xorijda intellektual mulk sohasidagi so‘nggi voqealar va qiziqarli yangiliklar.

16/01/2024

Asaringizni noqonuniy foydalanishdan qanday himoya qilish kerak?

Asaringiz sizning ruxsatingizsiz ishlatilishi yoki nusxalanishidan xavotirdamisiz?

Sizning intellektual mulkingizni himoya qilishga yordam beradigan to‘rtta maslahat.

1. Palata bilan egalik huquqini o‘rnatish uchun (+998 99 808 15 55) asarni ro‘yxatdan o‘tkazish (depozit qilish);

2. Ruxsatsiz foydalanishning oldini olish uchun suv belgilari va raqamli imzolardan foydalaning;

3. O‘z asaringizni xalqaro ma’lumotlar bazasiga kiritish va Palata orqali undan foydalanishni monitoringini olib borish;

4. Intellektual mulkingizni himoya qilish haqida Palata mutaxassislari bilan maslahatlashing.

 

Sizning ijodiy asaringiz himoyaga loyiqdir!

04/12/2023

Majburiy qarorlar va ilg’or tajribalar bo‘yicha trening

2023 yil 16-17 noyabr kunlari Budapeshtda (Vengriya) CISACning yillik xalqaro tadbiri boʻlib oʻtdi. Ushbu tadbirning asosiy mavzusi “Majburiy qarorlar va ilg’or tajribalar bo‘yicha trening” bo‘ldi. Tadbirda CISAC vakillari va mualliflar huquqlarini jamoaviy asosda boshqarish bilan shug‘ullanuvchi xorijiy mamlakatlarning 25 jamiyatidan 70 dan ortiq ishtirokchilar ishtirok etdi.

Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar sohasidagi ushbu muhim xalqaro tadbirda O‘zbekistondan “San’atkor, ijodkorlar va ijrochilarning mualliflik huquqlarini himoya qilish palatasi” nodavlat notijorat tashkiloti ishtirok etdi. Tadbir doirasida Palata xalqaro tashkilotlar bilan muzokaralar olib bordi va asarlar mualliflarini aniqlash bo‘yicha ma’lumotlar bazalari bilan ishlashda yuzaga keladigan muammolarni muhokama qildi.

Tadbirda asosiy maruzachilar Sylvain Piat (CISAC) va Declan Rudden (SaorServices) edi. Ular o‘z bilim va tajribalari bilan o‘rtoqlashdilar, majburiy bo‘lgan qarorlarga asosiy o‘zgarishlarni taqdim etdilar va jamoaviy huquqlarni boshqarish bo‘yicha ilg‘or tajribalar bilan o‘rtoqlashdilar. Seminarda, shuningdek, Bolqon mintaqasi vakili Sreko Barbarik (SOKOJ) so‘zga chiqdi, u MDH-Netning Bolqon tugunini taqdim etdi. Uning taqdimotida Yugoslaviya parchalanganidan keyin mamlakatlar mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni himoya qilish sohasida duch kelgan muammolar va ularni hal qilish yo‘llari ko‘rsatilgan. Eng yaxshi variantlardan biri Bolqon mintaqasi va boshqa mamlakatlardagi mualliflar o‘rtasida mukofotlarni yanada aniqroq to‘plash va taqsimlash uchun ma’lumotlarni keyingi uzatish uchun yagona markazga birlashish edi.

Seminarning asosiy mavzularidan biri hujjatlashtirish edi. Ishtirokchilar ish yuritishni to‘g‘ri tashkil etish, musiqa va audiovizual asarlar uchun to‘lanadigan haqni taqsimlash tamoyillari bilan bog‘liq masalalarni muhokama qildilar. Shuningdek, mualliflarni noto‘g‘ri ro‘yxatdan o‘tkazish, egasi noma’lum senariylar, yeg’ilgan mablag‘larni taqsimlashdagi xatoliklardan kelib chiqadigan muammolar ham ko‘rib chiqildi.

ARTISJUS mualliflar huquqlarini boshqarish bo‘yicha Vengriya jamiyati vakili Peter Benjamina Tofa jamiyat tajribasi bilan o‘rtoqlashdi va Vengriyada mualliflarga haq to‘lash va taqsimlashda duch keladigan asosiy muammolar haqida gapirdi.

Budapeshtdagi CISAC tadbiri mualliflik huquqini jamoaviy boshqarish bilan bog'liq dolzarb va qiziqarli mavzularni taqdim etdi. Ishtirokchilar ushbu sohada yuzaga kelayotgan muammolarni hal etish bo‘yicha o‘z tajribalari bilan o‘rtoqlashdilar. Xalqaro CISAC tadbiri jamoaviy asosda mualliflik huquqlarini boshqarish jamiyatlari o‘rtasida bilim almashish va tarmoq o‘rnatish uchun muhim platforma bo‘lib xizmat qilishda davom etmoqda.

31/10/2023

HAMKORLIK VA MUALLIFLIK HUQUQI HIMOYASI

San’atkor, ijodkor va ijrochilarning mualliflik huquqlarini himoya qilish palatasi hamda Pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazi o‘rtasida hamkorlik to‘g‘risida memorandum imzolandi.

Mazkur hamkorlik doirasida mualliflik huquqi va turdosh huquqlar sohasida ta’lim sohasini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratiladi. Hamkorlik doirasida qoʻshma loyihalarni amalga oshirish, taʼlim dasturlarini ishlab chiqish va mualliflik huquqlariga rioya qilish bilan bogʻliq dolzarb mavzular boʻyicha mutaxassislarning malakasini oshirish, shuningdek, ushbu sohadagi mavjud qonunchilik bazasini oʻrganish koʻzda tutilishi kutilmoqda. Ushbu memorandum tajriba almashish va malaka oshirish uchun yangi imkoniyatlar ochadi, bu esa mualliflik huquqini himoya qilish sohasidagi huquqiy tizimni yanada rivojlantirish va mustahkamlashga xizmat qiladi.

12/10/2023

Fotosurat mualliflik huquqining buzilishi

Fotosuratda mualliflik huquqining buzilishi huquq egasining ruxsatisiz fotosuratidan foydalanishni anglatadi. Bu huquq egasining roziligisiz fotosuratni ko‘paytirish, tarqatish yoki omma oldida namoyish etishni o‘z ichiga olishi mumkin. Bunday harakatlar huquqbuzarlik hisoblanadi va muallif uchun nafaqat ma’naviy, balki iqtisodiy yo‘qotishlarni ham keltirib chiqaradi.

 

O‘zbekiston Respublikasining “Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to‘g‘risida”gi qonunining 6-moddasida mualliflik huquqi qo‘llaniladigan obyektlar belgilangan. Bu ob’ektlar miqdoriy yoki sifat ko‘rsatkichlari, maqsadi yoki ifodalash usulidan qat’iy nazar, har qanday asar bo‘lishi mumkin. Masalan, matnlar, musiqiy kompozitsiyalar, fotosuratlar, videolar yoki tasviriy san’at asarlari intellektual mulk hisoblanadi.

 

Agar siz boshqa birovning qulyozmasi matnidan foydalanmoqchi bo‘lsangiz yoki o‘z sahifangizga boshqa birovga tegishli fotosuratni joylashtirmoqchi bo‘lsangiz, avvalo muallifdan yozma ruxsat olishingiz tavsiya etiladi. Og’zaki ruxsat, agar u videoga yozilgan bo‘lsa, qabul qilinishi mumkin. Biroq, onlayn tarzda olingan ruxsat yetarli deb hisoblanmaydi, chunki xabar muallifini ishonchli tarzda aniqlash mumkin emas.

 

Shuningdek, mualliflik huquqini buzuvchilarga, agar mualliflik huquqi egasi nizoni suddan tashqari hal qilishni taklif qilsa va siz o‘z aybingizni bilsangiz, shikoyatda ko‘rsatilgan talablarga rioya qilganingiz ma’qul. Bu sud jarayonlarining oldini olishga va moliyaviy yo‘qotishlarni kamaytirishga yordam beradi.

 

Fotosuratlardan noqonuniy foydalanilgan taqdirda, qoidabuzarlarga quyidagi jarimalar va to‘lovlar qo‘llanilishi mumkin:

 

- Zarar yetkazganlik faktidan qat’iy nazar, yo‘qotishlarni qoplash o‘rniga BXMning yigirma baravaridan ming baravarigacha asosiy tovon to‘lash. Kompensatsiya miqdori tadbirkorlik odatlarini hisobga olgan holda huquqbuzarlik xususiyatiga va foydalanuvchining aybdorlik darajasiga bog’liq.

 

- Fuqarolarga - bir baravaridan besh baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa - besh baravaridan o‘n baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab bo‘ladi. Bundan tashqari, asarlarning va turdosh huquqlar obyektlarining qalbaki nusxalari, shuningdek ularni ko‘paytirish va tarqatish uchun foydalanilgan materiallar va jihozlar, huquqbuzarlik sodir etish uchun foydalanilgan boshqa vositalar musodara qilinishi mumkin.

 

- Asarlarning va turdosh huquqlar ob’ektlarining qalbaki nusxalari, shuningdek ularni tayyorlash va ko‘paytirish uchun foydalaniladigan materiallar va jihozlar, huquqbuzarlik sodir etish uchun boshqa vositalar qonun hujjatlariga muvofiq sud tartibida musodara qilinadi.

18/09/2023

GAAPO: MUALLIFLIK HUQUQLARINI HIMOYA QILISH BO'YICHA HAMKORLIKDAGI YANGICHA QARASH

Mualliflar, ijodkorlar va ijrochilarning mualliflik huquqlarini himoya qilish palatasi (SIIP) vakillari hammuassislardan biri sifatida Mualliflar va ijrochilar tashkilotlarning global alyansi taqdimotida ishtirok etdi.

Global alyans Tbilisida (Gruziya) yettita davlat (Gruziya, O‘zbekiston, Armaniston, Moldova, Ozarbayjon, Qozog‘iston va Ukraina) vakili bo‘lgan CISAC tashkilotlari tomonidan tuzilgan. Ishtirokchilar globallashuv davridagi dolzarb muammo – mualliflik huquqini himoya qilishni muhokama qildilar. Global alyansning asosiy maqsadi butun dunyo bo‘ylab mualliflarning intellektual mulk huquqlarini himoya qilish va asl asarlarga hurmat madaniyatini yuksaltirishdan iborat.

Raqamli asr ham ijodkorlar, ham iste’molchilar uchun ulkan imkoniyatlarni taqdim etdi va shu bilan birga mualliflik huquqining buzilishi holatlarining tez o‘sishiga olib keldi. Ko‘p hollarda intellektual mulk tan olinmasdan va hatto kompensatsiya olinmasdan foydalaniladi. Bu nafaqat odamlarni munosib hayratdan mahrum qildi, balki ularning tirikchiligiga tahdid soldi.

Prezident Shavkat Mirziyoyev intellektual mulk obyektlarini himoya qilish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlariga bag‘ishlangan yig‘ilishda san’at va adabiyot asarlaridan muallifning roziligisiz tijorat maqsadlarida foydalanish muammolardan biri ekanini ta’kidladi. Mualliflar huquqlarini himoya qilish palatasi (SIIP) ushbu muammoni hal qilish bo'yicha faol ishlamoqda va yetti davlat ko'magida tuzilgan xalqaro alyans mualliflik huquqlarini himoya qilishning samarali vositasidir.

Global alyans qaroqchilik va suiiste'mollikka qarshi jamoaviy choralar ko'rish imkonini beradi va yanada yumshoq hamkorlik qilish uchun zarur bo'lgan umumiy ko'rsatmalarni belgilaydi. Bundan tashqari, u turli mamlakatlardagi ijodkorlarning intellektual mulk huquqlarini himoya qiluvchi resurslardan teng foydalanishini ta'minlaydi. Bundan tashqari, butun dunyo bo'ylab mualliflik huquqi tashkilotlari o'rtasida yaqin hamkorlikni rag'batlantirish orqali biz nizolarni hal qilishda yordam bera olamiz va transchegaraviy huquqbuzarlik holatlarining oldini olishga yordam beramiz.

Mualliflar va ijodkorlarning global ittifoqini yaratish shunchaki prinsipial masala emas, bu butun dunyo bo'ylab ijodkorlikning kelajagini ta'minlash yo'lidagi muhim qadamdir.

20/07/2023

Mualliflik huquqini buzish – tubsizlik sari yo‘l demakdir

2023-yilning 4-7-iyul kunlari Kishinyov shahrida (Moldova) “Mualliflik huquqini jamoaviy boshqarish: Yevropa uslubida tartibga solish, milliy qonunchilik va raqamli muhit” mavzusida xalqaro konferensiya bo‘lib o‘tdi. Konferensiyadan ko‘zlangan asosiy maqsad mualliflik huquqi va turdosh huquqlar sohasida o‘zaro tajriba almashish va ustuvor yo‘nalishlarni aniqlash edi.

Konferentsiyada CISAC, WIPO xalqaro tashkilotlar vakillari va AN “COPYRIGHT” va ANFPI (Moldova), SCOC AB (Shvetsiya), UACRR (Ukraina), GCA (Gruziya), ARMAUTHOR (Armaniston), KAZAK (Qozogiston), ZAIKS (Polsha), Heaven 11 (Irlandiya), OAZA + OOA-S (Chexiya), UCMR-ADA (Ruminiya) va SIIP (Ozbekiston) vakillari ishtirok etishdi.

Konferensiyada ishtirokchilar tomonidan mualliflik huquqini himoya qilish tizimini uyg‘unlashtirish va unifikatsiya qilish, raqamli texnologiya davrida IT yechimlari uchun haq yig‘ish va taqsimlashga qaratilgan dasturiy ta’minot masalalari, monitoring dasturlarining muhimliligi va ularning ahamiyati, CISAC aʼzolarining suvereniteti va qonuniyligiga zarar yetishini olidini olish uchun samarali himoyani taʼminlash boʻyicha CISAC rezolyutsiyasini amalga oshirish boʻyicha umumiy harakatlar ishlab chiqish muhokama qilindi.

Bundan tashqari, mazkur Konferensiya doirasida mualliflar va boshqa mualliflik huquqi egalarining huquqlarini himoya qilish sohasidagi asosiy muammolar belgilab olindi. Konferensiya ishtirokchilari takidlab otishganidek, MDHning ayrim davlatlari tomonidan televideniya va radiolarda noqonuniy kontent faol qoʻllanilib kelinmoqda. Mavjud qonunchilikka qaramay, ommaviy axborot vositalari vakillari mulkiy huquqlarni jamoaviy asosda boshqaruvchi tashkilotlar va mualliflar bilan litsenziya shartnomalari tuzishni hohlamaydilar vaMualliflik huquqi va turdosh huquqlar togrisidagi qonunni har tomonlama chetlab otishga harakat qilmoqdalar. Foydalanuvchilarning kontentdan mualliflarning ruxsatisiz foydalanishi nafaqat mualliflarga, balki mamlakatning xalqaro maydondagi obrosiga manaviy va moddiy zarar yetkazmoqda. Mualliflik huquqi bilan bogliq masalalar boyicha foydalanuvchilar, jumladan, televideniya, radio, kafe, restoran, dokonlar ham, soha mutaxassislari ham (advokatlar, sudyalar va h.k.) yetarli darajadagi bilimga ega emasliklari kuzatilmoqda. Shuningdek, ishtirokchilar mualliflik huquqini himoya qilish sohasidagi qonunchilikni qayta ko‘rib chiqish va mazkur qonunchilikni xorijiy mutaxassislar va amaliyotchilarni jalb etgan holda modernizatsiya qilish zarur ekanligini ta’kidlab o‘tishdi.

Xalqaro ekspertlar, biror bir mamlakat Jahon Savdo Tashkilotiga aʼzo boʻlish jarayonida bolsa, unda mualliflik huquqi va turdosh huquqlarining buzilishi nuqtai nazaridan Intellektual mulk huquqlarining savdo aspektlari to‘g‘risidagi bitim, ya’ni TRIPS qoidalariga rioya qilish asosiy masalalardan biri ekanligini aytib oʻtishdi. Mualliflik huquqini hurmat qilish va muhofaza qilish TRIPS talablarining ajralmas qismi bo‘lib, inson huquqlariga rioya etilishi bilan bevosita bog‘liqdir.